Tüketici Hakem Heyetlerinde Parasal Sınır Uygulaması: Adalete Erişim ve Adil Yargılanma Hakları Bağlamında Bir Değerlendirme
Author :
Abstract
Bu makalede, Türkiye'de tüketici hakem heyetlerine zorunlu başvuru için belirlenen ve yıllık olarak güncellenen parasal sınırların, Anayasa ile güvence altına alınan adalete erişim ve adil yargılanma hakları üzerindeki etkileri incelenmektedir. Çalışmada, tüketici hakem heyetlerinin mevcut işleyişi, iş yükü, karar kalitesi, karar süreleri ve heyet üyeleri ile raportörlerin nitelikleri gibi faktörleri dikkate alarak, söz konusu parasal sınırların bu temel haklar açısından bir engel teşkil edip etmediği sorgulanmaktadır. Anayasa Mahkemesi'nin konuya ilişkin içtihadı, özellikle ölçülülük ilkesi bağlamında analiz edilmekte; ayrıca, Avrupa Birliği Direktifleri ve Almanya ile Fransa gibi Kıta Avrupası ülkelerindeki benzer düzenlemeler ve tartışmalar karşılaştırmalı bir perspektifle ele alınmaktadır. Bu bağlamda tüketici hakem heyetleri parasal sınırlarının yüksekliğinin, heyetlerin yapısal kapasitesiyle uyumlu olup olmadığını ve tüketicilerin hak arama süreçlerinde yeni zorluklar yaratıp yaratmadığı değerlendirilmekte ve bu alanda potansiyel politika reformlarına yönelik tespit ve öneriler sunulmaktadır. Temel bulgular, mevcut parasal sınırların ve sistemin işleyişinin, özellikle uzmanlık gerektiren yüksek meblağlı uyuşmazlıklarda ve itiraz süreçlerindeki vekalet ücreti yükü gibi faktörler nedeniyle, tüketicinin adalete etkin erişimi önünde potansiyel engeller oluşturabileceğine işaret etmektedir.
Keywords
Abstract
This article examines the effects of the annually updated monetary thresholds for mandatory applications to Consumer Arbitration Committees (CACs) in Türkiye on the rights of access to justice and fair trial, which are guaranteed by the Constitution. The study scrutinizes whether these monetary limits constitute an obstacle to these fundamental rights by taking into account factors such as the current functioning, workload, decision quality, and decision-making timelines of the CACs, as well as the qualifications of their members and rapporteurs. The jurisprudence of the Constitutional Court on this matter is analyzed, particularly in the context of the principle of proportionality. Furthermore, relevant European Union Directives and similar regulations and debates in Continental European countries, such as Germany and France, are discussed from a comparative perspective. The article assesses whether the high monetary thresholds for CACs are compatible with their structural capacity and whether they create new challenges for consumers in their pursuit of justice. It also presents findings and recommendations for potential policy reforms in this area. The key findings indicate that the current monetary thresholds and the functioning of the system may create potential barriers to the consumer's effective access to justice, particularly in high-value disputes requiring specialized expertise and due to factors such as the burden of attorney's fees in the objection process.
